niedziela, 11 września 2016

malina właściwa - to nie tylko dobrze nam znana słodycz prosto z krzaka, ale przede wszystkim lekarstwo zakorzenione w medycynie ludowej !!! (skład, właściwości, zastosowanie, ciekawostki, obecność w kulturze)

Malina właściwa (dzika)- jej właściwa nazwa to - rubus idaeus
Raspberry, Red Raspberry (ang.)
Framboisier (franc.)
Himbeere (nm.)
Malina obyknowiennaja (ros.)
 
Malina należy do rzędu Rosales czyli różowce i rodziny Rosaceae czyli różowate (do której zalicza się też jeżyny, poziomki, truskawki, róże i wiele innych roślin.
 
 
Jakie mamy odmiany malin?
Malin mamy całe mnóstwo! Począwszy od tych rosnących w stanie dzikim do form ogrodowych.
U nas w lasach mamy do czynienia z maliną właściwą (Rubus ideaus).
Natomiast poza naszym krajem istnieją inne odmiany malin np. malina moroszka (Rubus chamaemorus) jest pospolita na Syberii oraz w krajach skandynawskich. Jest też malina kamionka (Rubus saxatilis) o dużych pestkach i malina tekszla (Rubus arcticus) -rosnąca na Arktyce.
Dziś mamy wiele odmian pochodzących od maliny amerykańskiej (Rubus strigosus) i maliny czarnej (rubus occidentalis). Czasem spotyka się też odmiany gatunku maliny purpurowej (Rubus oreglectus), której owoce przypominają jeżyny.
 
Gdzie malina rośnie w stanie dzikim?
Malina rośnie na terenie nieomal całej Europy i na znacznym obszarze Azji (łącznie z Japonią).
 
Kiedy i dlaczego zaczęto uprawiać maliny?
Malina w porównaniu z np.m.in winoroślą jest młodą kulturą w uprawie sadowniczej. Nasi przodkowie (praojcowie) mieli przecież w borach dość malin i jeżyn, żeby się kusić na ich uprawianie. Ale w miarę powstawania większych ośrodków miejskich i wycinania puszcz i lasów zaczęto hodować maliny - wytwarzając mnóstwo  odmian ze zwykłej maliny leśnej czyli właściwie Rubus idaeus.
Już w VII wieku wymienia się kilka odmian malin o owocach białych i czerwonych czyli już wtedy musiano je udomowić. Pewnie przebiegało to tak jak u poziomek. Po prostu posadzono przy domu dzikie krzewy i dbano o nie, usuwając jednocześnie te, które rodziły kwaśne, drobne owoce, a rozmnażając te lepsze i w ten sposób odbywała się tzw. selekcja negatywna. Dopiero bodajże w XIX wieku zawodowi szkółkarze zajęli się malinami (od tamtej pory są olbrzymie i słodkie, ale niestety aromatem nie mogą dorównać tym leśnym, dziko rosnącym).
 
Maliny hodowlane różnią się między sobą porą dojrzewania i barwą owoców. Są żółte, czerwone, różowe, purpurowe i nieomal czarne. My najczęściej spotykamy się z malinowymi.
Maliny dzielą się na dwa rodzaje: letnie (owocują jednorazowo) - pąki kwiatowe zawiązują się na dwuletnich pędach, a owoce pojawiają się na nich w czerwcu, albo lipcu. Należą do nich m.in. glen ample, sokolica, laszka i jesienne (owocują dwukrotnie), owoce pojawiają się najpierw w lipcu na pędach dwuletnich i drugi raz jesienią we wrześniu lub w październiku, na pędach jednorocznych wśród nich są m.in. polana, polesie, polka.

Jak wygląda malina? Czy malina to krzew czy bylina?
Jak się rozmnaża maliny?
Malina jest krzakiem (byliną) o wysokości 1-2m o ciernistych, zdrewniałych pędach rózgowato wygiętych. Posiada liście ostro pikowane 3-5(7) listkowe (białe, kutnerowate), boczne listki siedzące oraz liczne podziemne rozłogi. Pędy kwiatowe krótkie, z  3 listkowymi liśćmi. Kwiatostany osadzone w pachwinach liści lub na wierzchołkach pędów, złożone z niewielu kwiatów, typu baldachogrona lub grona. Kwiaty ma małe białe, zwykle obupłciowe (znane są jednak rośliny o kwiatach męskich), obcopylne. Malina ma owoc zbiorowy, złożony z drobnych, soczystych pestkowców (czerwony, żółty, purpurowoczarny). Barwa owoców jest skorelowana zazwyczaj z barwą kolców (odmiany z czerwonymi lub różowymi kolcami mają czerwone owoce, odmiany z zielonymi kolcami - owoce żółte lub bursztynowe)
 Ma wieloletni system korzeniowy.
Malina jest czymś pośrednim między krzewem, a byliną. Jej część nadziemna odnawia się z korzeni, jak u bylin. Ale pędy wszystkich bylin kwitną i owocują w jednym okresie wegetacyjnym, a u maliny pędy w jednym roku rosną, a w drugim kwitną i owocują. Wprawdzie są maliny powtarzające, u których ten sam pęd może owocować już w pierwszym roku.
Malinę rozmnaża się głównie za pomocą odrostów korzeniowych, a także sadzonek korzeniowych i przez dzielenie roślin. Sadzi się wiosną przed rozwinięciem się pączków lub jesienią po opadnięciu liści, pod pług lub łopatą

W jakich miejscach można spotkać maliny i jakie wymagania glebowe mają maliny, żeby im się dobrze rosło?
Na polanach, obrzeżach lasów, połoninach, często na przydrożach. Jest także uprawiana w ogrodach.
Jest rośliną o wysokich wymaganiach glebowych. Najlepiej czuje się na stanowiskach osłoniętych od słońca i lekko zacienionych. Lubi też luźne, niezbyt suche, żyzne i bogate w składniki pokarmowe gleby (o lekko kwaśnym odczynie). Krzewy wyróżniają się dużą odpornością na mróz.
 
Wartości odżywcze / skład chemiczny malin:
Maliny to przede wszystkim:
woda 77-84,5%,
ale i
*białko 1,1 %-1,7%,
*tłuszcz 0,2% -0,9%
*węglowodany 13 -15%
oraz
*błonnik ok. 5,9%.
Owoce maliny zawierają także 
*cukry 5,6 -11,5% (1,4-8,1% fruktozy, 2,8-4,3 glukozy, 0,6-6,5% sacharozy),
* pektyniany 0,4-6,3%,
* do 0,9% pektyn,
* celulozy 4-6%,
* duże ilości kwasów organicznych (cytrynowego, jabłkowego, askorbinowego, salicylowego) - 0,6-2,2% (kwas salicylowy, warunkuje znaczenie naparu z suchych malin jako starego ludowego środka napotnego),
*witaminę C (9-44%mg, a w liściach 300mg%),
oraz
* witaminyA,B2,PP i β cytosterynę.

Maliny są zasadotwórcze (+5), niskokaloryczne (1oo g zawiera 63 kcal - 264 kJ).


 
 

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...